تبلیغات
پندگو: وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِینَ - شب قدر، فضیلت و نشانه های آن
 
پندگو: وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِینَ
پند و اندرز بده، زیرا پند و اندرز به مؤمنان سود می رساند
درباره وبلاگ


بسم الله الرحمن الرحیم
از اینکه از وبلاگ ما دیدن کردید بسیار سپاسگذاریم و امیدواریم مطالبی را که روی صفحه قرار میدهیم برای شما عزیزان مفید واقع شود
این وبلاگ هیچگونه وابستگی حزبی و سیاسی ندارد و هدف آن نشر عقاید صحیح اهل سنت و جماعت می باشد

مدیر وبلاگ : ابوخالد محمدی
نظرسنجی
شما روزانه چند صفحه از قرآن را تلاوت می کنید؟







پنجشنبه 19 مرداد 1391 :: نویسنده : ابوخالد محمدی
     گردآوری: ابوخالد محمدی

فضیلت و ارزش شب قدر

خداوند می فرماید: {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیلَةِ الْقَدْرِ} [قدر:1] (ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم). و در جای دیگر می فرماید: {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیلَةٍ مُبَارَکةٍ إِنَّا کنَّا مُنذِرِینَ {[دخان: 3] (ما قرآن را در شبی مبارک و گرامی نازل کردیم)

در آن شب قرآن به یكباره از لوح المحفوظ به بیت العزه در آسمان دنیا نازل شده است. بعد از آن به طور بخش بخش و به تدریج برحسب اتفاقاتى كه روى مى ‏داد، بر قلب پیامبر نازل شد. همان گونه كه عبداللَّه بن عباس آن را به طرق مختلف روایت كرده است

{لَیلَةُ الْقَدْرِ خَیرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ} [قدر:3] (شب قدر بهتر از هزار ماه است) عبادت در این ماه و بیدار بودن به خاطر طاعت وعبادت و نماز و قرآن خواندن و ذکر گفتن و دعا کردن برابر است با عبادت هزار شب یعنی با 83 سال و4ماه خواننده گرامى به فراوانى و گستردگى رحمتى که خداوند در حق این امت دارد بنگر.

{تَنَزَّلُ الْمَلاَئِکةُ وَالرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کلِّ أَمْرٍ} [قدر:4] (فرشتگان و روح [جبریل] در آن شب به اِذن پروردگارشان برای (تقدیر) هر کاری در آن سال نازل می‌شوند)  شبى است که به خاطر فضیلتش، فرشتگان بسیارى همراه نزول رحمت و برکت به زمین فرود مى‏ آیند، همچنین هنگام تلاوت قرآن فرود مى‏ آیند، حلقه‏ هاى ذکر را احاطه مى‏ کنند، بالهاى رحمتشان را براى بزرگداشت و احترام اهل علم - که نیت خالصانه دارند - مى‏ گسترانند. از جمله فرشتگانى که در آن شب همراه فرشتگان دیگر به زمین فرود مى‏آید امین وحى، جبرئیل است. چه ‏قدر ارزش و جایگاه این شب بزرگ است!

{سَلاَمٌ هِی حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ} [قدر:5] (شبی است سرشار از سلامت (و برکت و رحمت) بدون هیچ شرّ تا طلوع سپیده) فرشتگان در آن شب بر نمازگزاران در مسجد، سلام مى ‏فرستند و تا طلوع فجر صادق براى آنان دعا مى ‏کنند.

{فِیهَا یفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِیمٍ} [دخان:4] (در آن شب هر امرى بر اساس حكمت (الهى) تدبیر و جدا مى ‏گردد) در شب قدر خداوند مقدار رزق و اجل و حوادث یکساله جهان را مشخص مى ‏کند و همه آنها را در میان  فرشتگانى که مأمور هستند، تقسیم مى‏ کند.

جستجو برای دریافت شب قدر و تحقیق در تعیین بهترین وقت براى طلب آن

پیامبر - صلی الله علیه وسلم -  فرمود: «شب قدر را در شبهاى فرد دهه آخر رمضان جستجو کنید» [بخاری 2017 و مسلم 1169]

اینجا به بیان اقوالى درباره شب قدر، که نزد علما ترجیح داده شده‏اند، مى‏ پردازیم:

ابن حجر بعد از آن که چهل و هشت قول را درباره شب قدر بررسى مى ‏کند مى ‏گوید: قول ارجح درباره شب قدر، بیانگر این است: شب قدر در شبهاى فرد دهه آخر رمضان است و آنچه از احادیث فهمیده و برداشت مى ‏شود این است که شب قدر در سال‏هاى مختلف جابجا مى ‏شود، یعنى هر سال در یکى از شبهاى فرد دهه آخر قرار مى‏ گیرد. [فتح الباری 4/313]

امام نووى می گوید: شب قدر در دهه آخر رمضان، سال به سال جابجا مى ‏شود. بدین شکل بین احادیث مختلفى که درباره شب قدر روایت شده‏اند، جمع و توفیق ایجاد مى ‏شود. [المجموع شرح المهذب 6/449]

گروهى از علماى سلف گفته‏ اند: - که قول تحقیق شده مذهب امام احمد و روایت از امام ابوحنیفه هم است - شب قدر، شب بیست و هفتم رمضان است. [تفسیر ابن کثیر ص 1861]

در این گفته به روایت ابى ابن کعب - رضی الله عنه - استدلال مى ‏کنند، ابى بن کعب - رضی الله عنه - زمانى که شب 27 رمضان را شب قدر تعیین کرد، از او علت معین کردن آن شب به عنوان شب قدر سؤال شد، جواب داد: به وسیله وجود نشانه‏ هایى که - پیامبر صلی الله علیه وسلم - خبر داده است: «اینکه صبح آن شب خورشید بدون پرتو افکنى و تابش طلوع مى‏ کند». [مسلم 762، 1169]

سخنان أبى - رضی الله عنه -  درباره تعیین شب قدر در 27 رمضان به حدیثى معین استناد نشده است، بلکه به نشانه ‏ها و علامت ‏هایى که براى شناختن آن بیان شده‏اند اعتماد شده است، در آن سال صبح شب27 چنین طلوع کرد. این به آن معنا نیست که هر سال شب قدر در 27 رمضان اتفاق مى ‏افتد؛ چون شب قدر سال ‏به ‏سال ‏در شبهاى ‏فرد دهه ‏آخر رمضان ‏جابجا مى ‏شود. همچنان ‏که ‏نشانه‏ هایى‏ که ‏براى ‏شناختن شب قدر بیان شده‏اند، در زمان پیامبر - صلی الله علیه وسلم - در صبح شب 21 و شب 23 هم دیده شده‏ اند!

خواننده گرامى، از اقوال و روایاتى که بیان شد، چنین نتیجه‏ گیرى مى‏ شود که بهترین و مناسب‏ ترین وقت هاى جستجوى شب قدر، شبهاى فرد دهه آخر رمضان است و با قاطعیت نمى‏ توان بیان کرد که حتماً فلان شبِ فرد است. با استناد به مجموع احادیث صحیح که در این زمینه روایت شده‏اند، گرچه شب بیست و هفتم رمضان در میان شبهاى فرد شانس بیشترى براى وجود شب قدر دارد، ولى این هم قطعى نیست. امام ابن‏ کثیر گوید: «از مالک؛ نقل شده که در تمامى شب‏هاى دهه آخر رمضان به‏ طور یکسان براى طلب شب قدر شب ‏زنده‏ دارى انجام مى‏ گیرد و هیچ شبى بر شب دیگر ترجیح ندارد. آن را در شرح رافعى دیده‏ ام». [تفسیر القرآن العظیم، ص 1862]

نشانه‏ هاى شب قدر

از بزرگترین رحمت و نعمتى که خداوند شامل حال امت پیامبر خاتم کرده این است که این شب را مختص این امت قرار داده است. [الموطأ 1/218، فتح الباری 4/304، خصائی الكبرى، السیوطی 1/208]

سپس نشانه‏ هایى براى شناختن آن قرار داده که وجود آن‏ها بیانگر راستگویى پیامبر - صلی الله علیه وسلم - و مژده دادن به امت اسلامى است. جستجو و عبادت در آن شب سبب مى‏ شود که اجر و پاداش مسلمان چندین برابر شود، درست معادل عمر کامل یک انسان!

پیامبر - صلی الله علیه وسلم - فرمود: «از نشانه‏ هاى شب قدر این است که خورشید صبح آن شب، صاف و بدون پرتوافکنى طلوع مى‏ کند، همانند قرص کامل ماه. شیطان در آن روز اجازه بیرون آمدن همراه با طلوع خورشید را ندارد». [أحمد فی المسند (5/324). عراقى گفته است: اسنادش جید است. هیثمى در «المجمع» (3/175) گفته است راویان آن ثقه هستند]

ظاهر شدن ماه در آن شب به شکل کاسه‏ اى که دو نیمه شده است! اصحاب آن حضرت در نزد او از شب قدر، یاد کردند که چگونه است؟‌ پیامبر - صلی الله علیه وسلم - فرمود: «کدام یک از شما طلوع ماه را در حالى که همانند نیمه کاسه است، یادش مى‏ آید؟». [مسلم 1170]

پیامبر - صلی الله علیه وسلم - فرمود: «نشانه شب قدر این است که آن شب، صاف و روشن است، گویا در آن شب نور ماه مى‏ تابد، شب آرامى است نه سرد است نه گرم، هیچ ستاره‏اى به شیاطین پرتاب نمى‏ شود». [أحمد فی المسند 247]

خواننده گرامى، آنچه بیان شد، وصف کاملى از نشانه‏هاى آن شب بزرگ بود، فقط به نشانه‏ هایى که دلیل صحیح داشتند اکتفا کردم.

دعای شب قدر

از حضرت عایشه روایت شده است که می فرماید: به رسول الله - صلی الله علیه وسلم - گفتم: اگر دانستم کدام شب قدر است چه بگویم ؟ پیامبر - صلی الله علیه وسلم - فرمودند، بگو: «اللهم انک عفو تحب العفو فاعف عنی» «پروردگارا بی شک تو بسیار آمرزنده ای و آمرزش را دوست می داری پس مرا بیامرز». [حدیث صحیح است امام ترمذی 3813 و ابن ماجه 3850 و احمد 6/171]

قیام شب قدر

قیام الیل یعنی بیدار بودن، طاعت وعبادت، نماز و قرآن خواندن، به ذکر، دعا، استغفارمشغول بودن و از خداوند متعال طلب مغفرت و آمرزش طلبیدن است.

رسول الله - صلى الله علیه وسلم- فرمودند: «کسی که در شب قدر براساس ایمان به خدا و امید اجر و پاداش از وی به نماز بایستد(و به عبادت مشغول شود) گناهان گذشته او بخشیده می شود». [امام بخاری (2014) و مسلم (760) روایت کرده اند]

وقتى که دهه آخر رمضان فرا مى‏ رسید پیامبر - صلی الله علیه وسلم -  کمر همت مى ‏بست و با جدیت زیاد شبها به عبادت مشغول می شد و خانواده ‏اش را هم براى شب زنده ‏دارى بیدار مى‏ کرد، چنانكه ام المومنین عایشه می فرماید: «هنگامی كه ده روز آخر ماه رمضان فرا می رسید رسول الله - صلی الله علیه وسلم -  شب بیدار می ماند و خانواده اش را بیدار می كرد و سخت به عبادت مشغول می شد ». [بخاری 2024و مسلم 1174]

درک حکمت مشخص نشدن دقیق شب قدر

روزى پیامبر - صلی الله علیه وسلم - به نزد یارانش رفت تا به طور مشخص زمان شب قدر را به آنان بگوید، اما دو نفر از مسلمانان با هم کشمکش و جر و بحث کردند. پیامبر- صلی الله علیه وسلم - فرمود: «آمده بودم تا به طور مشخص زمان شب قدر را به شما بگویم، اما فلانى با فلانى کشمکش و جر و بحث کردند و خبر آن برداشته شد (فراموش شد). امید است که در این کار خیر باشد. پس آن را در شبهاى: 25، 27، 29 رمضان جستجو کنید». [بخاری 2023 و مسلم 1167]

پیامبر - صلی الله علیه وسلم -  فرمود: «امید است این کار براى شما بهتر باشد». یعنى بهتر بودن مشخص نشدن زمان معین شب قدر، سبب مى ‏شود که جویندگان آن در تمامى اوقاتى که امید دریافتن آن را دارند، در جستجوى آن تلاش فراوان و عبادت بیشترى انجام دهند. در نتیجه عبادت آنان بیشتر مى ‏شود و پاداش فراوانى براى خود کسب مى‏ کنند، اما اگر افراد زمان دقیق آن را مى ‏دانستند، فقط به قیام همان شب اکتفا مى‏ کردند. ولى حکمت الهى اقتضا کرده که زمان دقیق آن نامعلوم باشد تا در تمامى ماه رمضان در جستجوى آن شب، عبادت و قیام کنند و در دهه آخر رمضان تلاش دو چندان شود! به خاطر همین پیامبر خدا - صلی الله علیه وسلم -  در دهه آخر رمضان در مسجد اعتکاف مى ‏نشست تا هنگامى که وفات کرد. سپس بعد از او همسرانش اعتکاف مى‏نشستند. [متفق علیه]

پروردگارا، ما را براى قیام در آن شب از روى ایمان و طلب اجر و پاداش از درگاهت، موفق بگردان، از عطا و بخشش آن شب ما را محروم مگردان، پاداش قیام ما را در آن شب چندین برابر افزون بگردان و ما را از خیر و برکت آن شب محروم مگردان. آمین یا رب العالمین



منابع:

روزه فواید، فضایل، احکام و آداب/ حسین تاجی گله داری

روزه سپر پارسایان/ خالدبن عبدالرحمن جریسی/ ترجمه: اسحاق دبیری

ماه مبارک رمضان شاهراه رستگاری/ خواهران ام جهاد و ام شهید

ریاض الصالحین/ امام نووی/ خاموش هروی





نوع مطلب : ماه رمضان، 
برچسب ها : شب قدر، شب های فرد ده شب آخر رمضان، نشانه های شب قدر، فضیلت شب قدر، دعای شب قدر، اعتکاف، عبادت در شب قدر برابر با عبادت 83 سال،


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

کد متحرک کردن عنوان وب