تبلیغات
پندگو: وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِینَ - اعتکاف، آداب و شرایط آن
 
پندگو: وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِینَ
پند و اندرز بده، زیرا پند و اندرز به مؤمنان سود می رساند
درباره وبلاگ


بسم الله الرحمن الرحیم
از اینکه از وبلاگ ما دیدن کردید بسیار سپاسگذاریم و امیدواریم مطالبی را که روی صفحه قرار میدهیم برای شما عزیزان مفید واقع شود
این وبلاگ هیچگونه وابستگی حزبی و سیاسی ندارد و هدف آن نشر عقاید صحیح اهل سنت و جماعت می باشد

مدیر وبلاگ : ابوخالد محمدی
نظرسنجی
شما روزانه چند صفحه از قرآن را تلاوت می کنید؟







چهارشنبه 18 مرداد 1391 :: نویسنده : ابوخالد محمدی

       گردآوری: ابوخالد محمدی

اعتکاف در لغت عبارت است از ماندن و ملازمت و پایبندى بر چیزى، آن چیز خوب باشد یا بد!

خداوند در قرآن کریم می فرماید: {هَذِهِ التَّمَاثِیلُ الَّتِی أَنتُمْ لَهَا عَاکفُونَ}. [انبیاء: ٥٢] (این مجسمه‏ هاى بى ‏روح چیست که شما همواره آنها را پرستش مى‏ کنید؟!).

و در جای دیگر مى‏ فرماید: {قَالُوا لَن نَّبْرَحَ عَلَیهِ عَاکفِینَ حَتَّى یرْجِعَ إِلَینَا مُوسَى} [طه: ٩١ ] (گفتند: ما همچنان گرد آن مى ‏گردیم (و به پرستش گوساله ادامه مى‏ دهیم) تا موسى به سوى ما بازگردد!).

اعتکاف در اصطلاح شرع عبارت است از ماندن شخص مسلمان در مسجد به نیت عبادت و اطاعت خداوند متعال به شکلى مخصوص.

دلیل اعتکاف از قرآن این است که خداوند مى ‏فرماید: {وَلاَ تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنتُمْ عَاکفُونَ فِی الْمَسَاجِدِ} [بقره: ١٨٧] (و در حالى که در مساجد به اعتکاف پرداخته ‏اید، با زنانتان آمیزش نکنید).

دلیل از احادیث:

 از ابن عمر - رضی الله عنهما - روایت شده که گفت: «رسول الله - صلی الله علیه وسلم - در دهه آخر رمضان اعتکاف می نمود». [متفق علیه].

در صحیح بخاری و مسلم آمده است عائشه - رضی الله عنها – فرمودند: «رسول الله - صلى الله علیه وسلم - در 10 روز آخر از رمضان در اعتکاف می نشستند. خود را با مناجات وذکر ودعا مشغول می ساختند و خود را با مردم مشغول نمی ساختند و در خلوت اعتکاف می گرفتند».

اعتکاف به خاطر بریدن از همه چیز و متوجه شدن و نزدیک کردن خود به خدا با انجام عبادت‏ هایى که موجب نزدیکى به او مى‏شوند و دل نبستن به دنیا و دل کندن از آن و بریدن وابستگى‏ هاى قلبى به دنیا، مشروع شده است.

هدف از اعتکاف:

می توان گفت مهمترین هدف اعتکاف به دست آوردن شب قدر است. رسول الله - صلی الله علیه وسلم - می فرماید: «شب قدر را در شبهاى فرد دهه آخر رمضان جستجو كنید». [متفق علیه، البخاری 2017. مسلم 1169]

در صحیح بخاری و مسلم آمده است که حضرت عائشه - رضی الله عنها - فرمودند: «رسول الله - صلى الله علیه وسلم- هنگامیکه 10 روز آخر رمضان می شد زیاد عبادت می کردند و شبها بیدار بودند وخانواده اش را نیز بیدار می کردند».

بنابراین اعتکاف براى تهذیب نفس، عبادتى بس بزرگ است و موجب مى ‏شود روح فرد اوج بگیرد و قلب او از تیرگی هاى گناه پاک شود و با نور معرفت صیقلى یابد و اراده تقویت شود. اعتکاف، مؤمن را براى مقابله با محروم ماندن از لذت هاى زودگذر زندگى دنیا، با نیرویى که هیچ نیرویى با آن برابرى نمى‏ کند، آماده مى‏ سازد و عزیمت فرد را به گونه‏اى تقویت مى ‏کند که هیچ سستى و شکستى را نمى‏ شناسد.

همه این ویژگی ها هماهنگ با روح اطاعت و فرمانبردارى از خدا و روى آوردن به سوى او هستند. این ویژگیها بر اثر محبت عظمت خداوند و امید بستن به اجر و پاداش او و ترس از عذاب او، به دست مى‏ آیند.

از دل این معانى است که آداب اعتکاف پدید مى ‏آید. آداب اعتکاف فراوان و غیر قابل شمارش هستند و اعتکاف کننده مى‏ تواند از سرچشمه زلال آنها، آنچه مى‏ خواهد بهره ببرد!

برخى از آن آداب عبارتند از:

آباد گرداندن و پربار کردن وقت با انجام عبادتهاى مختلف: برگزارى نماز جماعت، خواندن قرآن، حفظ قرآن، مشغول شدن به علم و مدارسه آن، زیاد انجام دادن اذکار مشروع که برخى از آنها مقید به زمان و وقت مشخص و برخى از آنها مطلق و بدون زمان هستند.

 فرستادن درود و صلوات فراوان بر رسول الله - صلی الله علیه وسلم - به خصوص در شب و روز جمعه، پیامبر فرمود:  «از بهترین روزهاى ‏شما جمعه است. در آن ‏روز آدم خلق شد، و در آن‏ روز وفات کرد، و در آن روز در شیپور دمیده مى‏شود، و در آن روز همه زنده‏ها بیهوش مى ‏شوند (و بعد زنده مى‏ گردند و قیامت ‏بر پا مى‏شود). پس در آن روز بر من زیاد صلوات بفرستید، چون صلوات شما در آن روز بر من عرضه مى ‏شود»  [أحمد فی المسند 16262. أبوداود 1047].

 دعا کردن زیاد و خواندن خداوند متعال با رعایت شروط و آداب دعا، جستجو کردن زمانهاى قبولى دعا. برخى از زمان‏هاى قبولى دعا عبارتند از: در حالت سجده، در حالت روزه‏ دارى، شبهاى فرد دهه آخر رمضان، بین اذان و اقامه، ساعت (زمانى کم) قبولى دعا در روز جمعه، آن هم هنگام نشستن امام بر منبر تا اینکه نماز تمام شود، یا آخرین ساعت روز جمعه بعد از نماز عصر، این دو زمان، در روز جمعه ساعتهاى قبولى دعا هستند. [زاد المعاد. ابن القیم 1/131].

همچنین ‏دعا کردن در هنگام‏ سحر، که آن هم در یک ‏سوم آخر شب است. در دعا براى برادران و خواهران مسلمانش دعا کند، براى برآورده شدن خواسته آنان که مى‏ داند دعا کند، یا مصیبتى که بر آنان نازل شده باشد، براى برطرف شدن آن دعا کند. همچنین براى تمامى امت محمد - صلی الله علیه وسلم - زیاد دعا کند، چون با دعا کردن براى دیگران، آنچه به آنان مى ‏رسد به او هم مى ‏رسد. از ابو امامه - رضی الله عنه - روایت است که گفت: «از رسول الله صلی الله علیه وسلم سوال شد که: کدام دعاء بیشتر از همه قابل شنیدن و اجابت است؟ فرمود: وسط و آخر شب و بدنبال نمازهای فریضه». [رواه الترمذی وقال: حدیثٌ حسن].

 به زیاد سکوت کردن عادت کند، از زیاده ‏روى و پرگویى بپرهیزد، با کسى بحث و جدال نکند، حتى اگر حق با او باشد. اعتکاف کننده جز در خیر چیز دیگرى نباید بگوید. در این رفتارش این فرموده رسول الله - صلی الله علیه وسلم -  را اجرا کند و آویزه گوشش بگرداند: «کسى که به خدا و روز رستاخیز ایمان دارد، پس باید سخن نیک بگوید یا (اگر ندارد یا نمى ‏تواند) سکوت کند». [متفق علیه، البخاری 6475. مسلم 47].

 عادت کند که با خودش خلوت کند تا با این کار در زندگى گذشته ‏اش بیندیشد و تأمل کند. عملکرد گذشته‏ اش یا به گونه‏ اى بوده که خدا را خشنود مى ‏کند یا غیر از آن بوده است. اگر از زندگى گذشته‏اش پرونده خوبى نداشته باشد به سرعت براى توبه نصوح اقدام کند، تا این کار آغازى باشد براى تغییر مسیر زندگى ‏اش به سوى صلاح و نیکى و راهى باشد براى رسیدن به رستگارى و سعادتمندى درآخرت.

به شب زنده‏ دارى عادت کند و خودش را بر انجام آن مجبور کند تا اینکه لذت شیرینى آن را بچشد. هرگاه موفق شد که لذت شیرینى شب‏زنده‏ دارى را بچشد، بعد از پایان یافتن اعتکاف آثار آن خاطره تجدیدپذیر در وجودش باقى مى‏ ماند و در گوشه قلبش به حرکت در مى‏ آید و به جنب و جوش مى ‏افتد و سرانجام او را با اصرار تمام دعوت مى ‏کند که حتى بعد از اعتکافش در ساعات مناجات در دل شب در پیشگاه خداوند زانوى بندگى بر زمین زند و به مناجات برخیزد و با خالقش راز و نیاز کند.

 مفهوم پیروى از پیامبر - صلی الله علیه وسلم -  را در ذهنش مرور کند و با خوب پیروى کردن از او، آن محبت را که هر مسلمانى باید نسبت به پیامبر - صلی الله علیه وسلم - داشته باشد، محقق سازد.

محبت پیامبر - صلی الله علیه وسلم -  در اندرون اعتکاف‏ کننده به‏ وسیله خوب پیروى کردن از او مى‏ جوشد و موج مى‏ زند تا جایى‏ که حتى بعد از تمام شدن اعتکاف او را براى محافظت و پایبندى به این ارتباط روحى با پیامبر خدا، راهنمایى مى‏ کند.

حضرت ام المومنین عایشه - رضی الله عنها - می فرماید: «شخص معتکف نباید به عیادت بیمار برود، و نه در تشیع جنازه شرکت کند و نه زنی را لمس کند و نه همخوابی کند و از مسجد بجز برای کار ضروری و قضای حاجت بیرون نشود و اعتکاف بدون روزه درست نیست و اعتکاف جز در مسجد جامع صحیح نیست»  [امام ابو داود (2473) و بیهقی (4/321) روایت كرده اند]

شخص اعتکاف کننده نمى‏ تواند از بیمار عیادت کند، اما در حال حرکت در مسیرش مى ‏تواند جویاى حال بیمار شود. [تفسیر ابن کثیر ص 16]

عایشه - رضی الله عنها- گوید: «پیامبر - صلی الله علیه وسلم - هرگاه در مسجد اعتکاف مى ‏نشست، سرش را - در حالى که در مسجد بود - به سوى منزل من دراز مى‏ کرد و من سرش را شانه  می کردم. هرگاه به اعتکاف مى‏ نشست، جز براى قضاى حاجت از مسجد بیرون نمى‏ رفت و به خانه نمى ‏آمد». [البخاری 2029. مسلم 297].

توجه: اگر کسى نذر کند که اعتکاف بنشیند، بر او واجب است که به نذرش وفا کند

پیامبر - صلی الله علیه وسلم -  در جواب عمر بن خطاب – رضی الله عنه - وقتى که از او پرسید در زمان جاهلیت نذر کرده که در مسجدالحرام اعتکاف بنشیند، فرمود: «به نذرت وفا کن» [متفق علیه، البخاری 2032. مسلم 1656].

سنت است که اعتکاف کننده بعد از نماز صبح به محل اعتکافش داخل شود به خاطر این که پیامبر این گونه عمل مى‏کرد و بر آن مداومت داشت. همچنین بعد از خواندن نماز صبح اعتکافش را به پایان ببرد و بعد از آن از محل اعتکافش بیرون بیاید به همین خاطر بخارى بابى را در کتاب الاعتکاف به عنوان «باب الاعتکاف، وخروج النبی صبیحة عشرین» نامگذارى کرده است.

ای برادر وخواهر معتکف:

نمازت را به بهترین وجه با خشوع و فروتنی و خضوع بجای آور و آن را در اول وقت با جماعت ادا کن چرا که قیمت تو به انجام دادن کارهای صالح و فرض ها به بهترین وجه است.

خود را به تلاوت قرآن وتدبر وتفکر در آن مشغول ساز چرا که آن همانند یاری است که اگر با او باشی تو را در تمام زندگیت هرگز تنها نمی گذارد.

شبهای اعتکاف بیدار بمان و در آن قیام اللیل را بجای آور و از خداوند عزوجل طلب استغفار کن چرا که این شب ها همانند دیگر شب ها نیست و آن را چون شب های دیگر به صبح مرسان.

زبانت را از غیبت کردن، تهمت زدن، سخن جینی کردن ودیگر سخنان زشت بر حذر دار و جز سخن خیر چیز دیگری بر زبانت جاری مساز.

هنگام خواندن خداوند گریه و زاری را زیاد کن وشوخی وخنده زیاد را ترک کن وسعی کن که در تمام اوقات زندگیت این خصوصیات را داشته باشی. {ادْعُواْ رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَخُفْیةً إِنَّهُ لاَ یحِبُّ الْمُعْتَدِینَ} [الأعراف: ٥٥] «پروردگار خود را با زارى و پنهانی بخوانید كه او از حدگذرندگان را دوست نمی‏دارد»

حق برادران مسلمانت را بجا آور و با آنها آنگونه که اسلام از تو خواسته رفتار کن یعنی آنهارا بشناس و به آنها محبت کن، و به آنها خدمت و کمک کن.  چرا که خداوند متعال می فرمایند: {إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ} [حجرات: 10] «همانا مؤمنان با هم برادرند».

معتکف باید از کارهای دنیا و خرید و فروش دوری گزیند، از مسجد بیرون نرود، جنازه را همراهی نکند، به دیدار مریضی نرود ولی اگر فردی از خانواده اش به دیدنش آمد صحبت کردن با او اشکالی ندارد، همانطور که در ایام اعتکاف پیامبر - صلى الله علیه وسلم- معتکف بودند أم المؤمنین صفیه به دیدنشان رفتند و با ایشان صحبت کردند.


منابع:

روزه فواید، فضایل، احکام و آداب/ حسین تاجی گله داری

روزه سپر پارسایان/ خالدبن عبدالرحمن جریسی/ ترجمه: اسحاق دبیری

ماه مبارک رمضان شاهراه رستگاری/ خواهران ام جهاد و ام شهید

ریاض الصالحین/ امام نووی/ خاموش هروی






نوع مطلب : ماه رمضان، آداب شرعی، 
برچسب ها : اعتکاف، دهه آخر رمضان، شب قدر، اعتکاف در اصطلاح شرع، اعتکاف در لغت، آداب اعتکاف، هدف از اعتکاف،


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

کد متحرک کردن عنوان وب